Werken via de command line is essentieel voor serverbeheer. Of je nu WordPress beheert, logs analyseert of bestanden verplaatst - de juiste Linux commandos maken je werk efficiënter. Bij Theory7 geven we regelmatig SSH toegang aan klanten die deze kracht willen benutten. In deze handleiding leer je de belangrijkste commandos.

Huidige locatie tonen

pwd

Dit commando toont het volledige pad naar je huidige directory. Het is handig om te weten waar je je bevindt in de bestandshierarchie, vooral als je met meerdere projecten werkt.

Inhoud van directory tonen

ls

Met meer details:

ls -la

Wat de opties betekenen:

  • -l - Lang formaat met details, zoals bestandsrechten, eigenaar, grootte en datum van laatste wijziging.
  • -a - Toon ook verborgen bestanden (bestanden die beginnen met een punt).

Naar andere directory gaan

cd /var/www/html

Handige snelkoppelingen:

  • cd ~ - Naar je home directory.
  • cd .. - Een niveau omhoog in de directorystructuur.
  • cd - - Naar de vorige directory.

Bestanden en mappen beheren

Bestand maken

touch bestand.txt

Dit commando creëert een nieuw, leeg bestand. Dit is handig voor het snel aanmaken van bestanden die je later wilt bewerken.

Map maken

mkdir nieuweMap

Inclusief parent directories:

mkdir -p pad/naar/diepe/map

Het gebruik van de -p optie zorgt ervoor dat als de bovenliggende mappen nog niet bestaan, ze ook worden aangemaakt.

Kopieren

Bestand:

cp bron.txt doel.txt

Map met inhoud:

cp -r bronmap doelmap

Het -r argument staat voor 'recursief' en is noodzakelijk bij het kopiëren van directories.

Verplaatsen/hernoemen

mv oudnaam.txt nieuwenaam.txt
mv bestand.txt /andere/locatie/

Met het mv commando kun je bestanden zowel verplaatsen als hernoemen. Dit is een handige manier om je bestanden georganiseerd te houden.

Verwijderen

Bestand:

rm bestand.txt

Map met inhoud:

rm -r mapnaam

Let op: rm is permanent. Er is geen prullenbak, dus wees voorzichtig met dit commando.

Bestanden bekijken

Complete inhoud tonen

cat bestand.txt

Dit commando toont de volledige inhoud van een bestand in de terminal. Het is handig voor het snel bekijken van tekstbestanden.

Eerste regels

head -20 bestand.txt

Dit toont de eerste 20 regels van een bestand. Dit is nuttig om snel een overzicht te krijgen van de inhoud.

Laatste regels

tail -50 bestand.txt

Dit toont de laatste 50 regels van een bestand. Dit kan handig zijn voor logbestanden waar je de meest recente activiteiten wilt zien.

Realtime logfile volgen

tail -f /var/log/apache2/error.log

Met de -f optie kun je een bestand in realtime volgen. Dit is bijzonder handig voor het monitoren van logbestanden terwijl je wijzigingen aanbrengt.

Door bestand bladeren

less bestand.txt

Met less kun je door een bestand bladeren zonder het volledig te laden in het geheugen. Navigatie in less:

  • Spatie - Pagina vooruit.
  • b - Pagina terug.
  • / - Zoeken.
  • q - Afsluiten.

Bestanden bewerken

Nano (beginnersvriendelijk)

nano bestand.txt

Nano is een eenvoudige teksteditor die ideaal is voor beginners. Commando's staan onderaan:

  • Ctrl+O - Opslaan.
  • Ctrl+X - Afsluiten.
  • Ctrl+W - Zoeken.

Vim (geavanceerd)

vim bestand.txt

Vim is een krachtige teksteditor, maar heeft een steilere leercurve. Basis Vim:

  • i - Insert mode (typen).
  • Esc - Terug naar command mode.
  • :w - Opslaan.
  • :q - Afsluiten.
  • :wq - Opslaan en afsluiten.

Rechten en eigendom

Rechten bekijken

ls -la bestand.txt

De output toont informatie over de bestandsrechten, eigenaar, groep, grootte en datum van de laatste wijziging. Dit helpt je te begrijpen wie toegang heeft tot het bestand.

Rechten wijzigen

chmod 755 script.sh
chmod 644 bestand.txt

Veelgebruikte waarden:

  • 755 - Executable voor eigenaar, leesbaar voor anderen.
  • 644 - Lees/schrijf voor eigenaar, leesbaar voor anderen.
  • 600 - Alleen eigenaar mag lezen en schrijven.

Eigenaar wijzigen

chown gebruiker:groep bestand.txt

Recursief voor mappen:

chown -R www-data:www-data /var/www/html

Dit is belangrijk voor het correct instellen van bestandsrechten, vooral op webservers waar de webserver toegang moet hebben tot bepaalde bestanden.

Zoeken

Bestanden zoeken

find /var/www -name "*.php"

Zoek bestanden met een specifieke extensie. Dit is handig voor ontwikkelaars die snel toegang willen tot hun codebestanden.

Zoek bestanden groter dan 100MB:

find / -size +100M -type f

Tekst zoeken in bestanden

grep "zoekterm" bestand.txt

Recursief in alle bestanden:

grep -r "zoekterm" /var/www/

Case-insensitive:

grep -i "zoekterm" bestand.txt

Dit is bijzonder nuttig bij het debuggen van applicaties of het zoeken naar specifieke configuraties.

Systeeminfo

Schijfruimte

df -h

Dit commando toont de beschikbare en gebruikte schijfruimte op alle gemonteerde bestanden. Dit is cruciaal voor serverbeheer, zodat je geen onverwachte opslagproblemen tegenkomt.

Geheugen

free -h

Geeft een overzicht van het gebruik van RAM en swapgeheugen. Dit helpt bij het monitoren van de prestaties van je server.

Draaiende processen

top

Of beter:

htop

htop biedt een gebruiksvriendelijkere interface voor het beheren van processen en het bekijken van systeeminformatie.

Actieve services

systemctl status apache2

Dit commando toont de status van een specifieke service, zoals Apache. Dit is belangrijk voor het beheren van webservers en het oplossen van problemen.

Compressie

ZIP maken

zip -r backup.zip mapnaam/

Dit commando maakt een ZIP-bestand van een map. Dit is nuttig voor het archiveren van bestanden of het maken van back-ups.

ZIP uitpakken

unzip backup.zip

Dit commando pakt een ZIP-bestand uit naar de huidige directory.

TAR.GZ maken

tar -czvf backup.tar.gz mapnaam/

Dit is een veelgebruikte methode voor het archiveren van bestanden op Linux-systemen.

TAR.GZ uitpakken

tar -xzvf backup.tar.gz

Dit commando pakt een TAR.GZ-bestand uit. Dit is handig voor het herstellen van bestanden uit een archief.

Netwerk

Connectiviteit testen

ping google.com

Dit commando test de netwerkconnectiviteit met een externe server. Dit is een basisdiagnosetool voor netwerkproblemen.

Poorten bekijken

netstat -tlnp

Of modern:

ss -tlnp

Deze commando's tonen actieve netwerkverbindingen en de poorten die door processen worden gebruikt.

Download bestand

wget https://example.com/bestand.zip

Of met curl:

curl -O https://example.com/bestand.zip

Deze tools zijn essentieel voor het downloaden van bestanden van het internet naar je server.

Handige combinaties

Zoek en tel

grep -r "error" /var/log/ | wc -l

Dit commando telt het aantal keren dat een specifieke term voorkomt in logbestanden, wat nuttig is voor foutopsporing.

Grootste bestanden vinden

du -ah /var/www | sort -rh | head -20

Dit commando helpt je om de grootste bestanden in een directory te identificeren, wat nuttig is voor het beheren van schijfruimte.

Proces vinden en stoppen

ps aux | grep apache
kill -9 PID

Dit is een handige manier om processen te beheren en ongewenste processen te beëindigen.

Gerelateerde artikelen

Meer informatie over VPS servers bij Theory7

Hulp nodig?

We staan voor je klaar! Loop je ergens tegenaan of heb je vragen? Ons supportteam helpt je graag persoonlijk verder. Stuur ons een berichtje via het ticketsysteem - we reageren meestal binnen een paar uur en denken graag met je mee.